Vrije radicalen en oxidatieve stress

Ouder worden en vele vormen van ziekte zijn het gevolg van degeneratieprocessen in het lichaam. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat de oorzaken hiervan een structurele toename van de zogenaamde vrije radicalen en de verminderde zuurstofopname door de lichaamscellen zijn.

Onze lichaamscellen hebben zuurstof nodig om energie te kunnen produceren. Als bijproducten van de verbrandingsprocessen ontstaan daarbij allerlei zuurstofverbindingen, waarvan sommige zogenaamde vrije radicalen zijn.
Naarmate het lichaam meer energie produceert – bijvoorbeeld bij sporten of in geval van stress - neemt ook het aantal vrije radicalen toe. Bij ontstekingen als gevolg van ziekte ontstaan meer vrije radicalen. Vrije radicalen zijn hoogreactieve deeltjes met een of meerdere ongepaarde elektronen. Zij dringen andere lichaamseigen verbindingen, zoals eiwitten, vetten en het erfelijk materiaal, binnen en nemen van deze intacte moleculen afzonderlijke elektronen af. Deze aangetaste moleculen worden daardoor zelf vrije radicalen die weer met andere moleculen reageren. Zo ontstaat als het ware een echte kettingreactie, met cumulatief negatieve invloeden.

Ook omgevingsinvloeden kunnen zulke reacties in het lichaam veroorzaken: uitlaatgassen, geneesmiddelen, chemicaliën (bijvoorbeeld oplosmiddelen), smog, sigarettenrook en alcohol, maar ook UV-straling worden met het ontstaan van vrije radicalen in verband gebracht.

Sommige cellen in ons immuunsysteem gebruiken deze agressieve vrije radicalen als wapen tegen bacteriën en virussen. Bij ontstekingen en allergieën produceert het immuunsysteem een grotere hoeveelheid vrije radicalen. De werking van vrije radicalen is echter nogal ongericht en ze kunnen dan ook lichaamseigen weefsels beschadigen.

Het verouderingsproces van de lichaamscellen wordt voor een deel toegeschreven aan de werking van vrije radicalen.

Een overdaad aan vrije radicalen betekent een concreet gevaar voor het lichaam. In dat geval spreekt men van oxidatieve stress. Oxidatieve stress wordt gezien als de oorzaak van vrijwel alle chronische ziekten en aandoeningen.